zaterdag 4 juli 2020

Leuke woorden


Beug, dibbes, foksel, hoogkijker, ijzing, korjaal, lanterlu, mazagran, nahoer, ocotillo, poetel, stomplasser, toognagel, weernat.

vrijdag 3 juli 2020

Erstaunlich


Hoe snel je aan bepaalde zaken went: het verbaasde me daarstraks toen ik naar Tagesschau zat te kijken hooglijk dat de Bundestag nu pas ingestemd heeft met een verbod op tabaksreclame. Die is hier al járen niet meer.

Uit de kast (XCVIII): Wilfried Adams


Eens in de maand ga ik voor deze rubriek met de ogen dicht voor mijn poëziekast staan om daar een willekeurige bundel uit te nemen. Deze keer is dat Uw Afwezigheid van Wilfried Adams (Uitgeverij Hadewijch, Schoten, 1986), waaruit ik op bladzijde 39 het gedicht Danser opensloeg:

De danser weigert het falen:
hij danst, hoe slank om niet.
Van heelal en verdriet limiet
zal geen zijn grens bepalen.

De doden, schaamteloos, dalen
in zich: ze kringen vergeefs.
Alleen wie zichzelf streng overtreedt
verheldert de metalen.

De dansen, hoofser dan falen,
deinst niet, hoe dun ook het koord:
het aan ijl vuur ontsproken woord,
puur zal het adem halen.

donderdag 2 juli 2020

Verdwijnende uitdrukkingen


Ik bekeek op YouTube een oud blokje STER-reclame en merkte daardoor dat bepaalde uitdrukkingen verdwenen zijn. Een mevrouw die een wasmiddel aanprees vond dat niet alleen erg goed maar ook erg goedkoop: “Waarom zou ik meer betalen? Ik ben me daar een haartje betoeterd!” Hebt ú de laatste, pak ’m beet, vijfentwintig jaar ooit nog wel eens iemand horen zeggen dat hij/zij een haartje betoeterd was? Voor jongere lezers die zich achter het oor krabben, de uitdrukking betekent “Ik zou wel gek wezen.”

woensdag 1 juli 2020

Leuke uitslagen


Fictieve maar auditief leuke voetbaluitslagen: Feyenoord-Willem II 2-2, Borussia Mönchengladbach-Schalke 04 0-4, Greuther Fürth-FC Ingolstadt 04 0-4, FC Sankt Pauli-FSV Mainz 05 0-5....

dinsdag 30 juni 2020

Die Lucebert toch....


Mocht Lucebert nog leven en zijn bundel Val voor vliegengod nog moeten zien verschijnen dan zou hij zich in dit Black Lives Matter-tijdperk wel twee keer bedenken vooraleer er is een grote norse neger te schrijven. Het gedicht zou dan, het nieuwe politiek-correcte Noord-Nederlands volgend, beter beginnen met er is een grote norse man van kleur in mij neergedaald.

Opgaande lijn


Toen wij hier kwamen wonen telde Vlaanderen 5.912.382 inwoners. Ondertussen zijn het er bijna 6.600.000. Waarmee deze deelstaat meer mensen binnen de grenzen heeft dan 22 soevereine Europese staten: Albanië, Andorra, Bosnië en Herzegovina, Cyprus, Denemarken, Estland, Ierland, IJsland, Finland, Kroatië, Letland, Liechtenstein, Litouwen, Luxemburg, Malta, Moldavië, Monaco, Montenegro, Noorwegen, San Marino, Slovenië en Slowakije.

maandag 29 juni 2020

De man in de afgrond


Ik vind de hoofdpersoon in de parabel De man in de afgrond van een bewonderenswaardige kalmte getuigen. Zoals te zien is op deze gravure, uit de vroege zeventiende eeuw, van Boetius a Bolswerth, stort de man op de vlucht voor een eenhoorn (zinnebeeld van de dood) in een ravijn waarbij hij zich vast weet te grijpen aan een struik, en zijn voeten steun vinden op een smalle richel. Beneden hem symboliseert een vuurspuwende draak de hel, en hij wordt ook nog eens belaagd door vier gifslangen. Desalniettemin geniet hij van de honing die van de struik druppelt. Als zíjn gedrag niet Zen is weet ik het niet meer.

zondag 28 juni 2020

Klappen


De gevolgen van de pandemie worden zichtbaar. Op de Vogelenmarkt staan amper kramen, is nauwelijks volk en het gros van de horeca eromheen is gesloten. Er vallen zware klappen….

Onderweg met de tram: Lijn 1 in Gera


In Gera kun je met Lijn 1 van de Straßenbahn van Untermhaus naar Zwötzen, en vice versa natuurlijk:

zaterdag 27 juni 2020

Zeker weten


Sommige dingen kun je niet bewijzen, maar toch weet je ze zeker. Zoals: Godsdienstwaanzin is een gereformeerde ziekte. Hervormden en katholieken hebben een hoop tekortkomingen, maar van godsdienstwaanzin hebben ze géén last.

vrijdag 26 juni 2020

Baas boven baas


Natuurlijk heeft Antwerpen wel bruggen, maar niet over de Schelde. Ik dacht altijd dat Parijs veel bruggen over de Seine had (Het zijn er 37, die ik voor www.stroomafwaarts.blogspot.be allemaal bewandelde), maar tot mijn verbazing zijn dat er weinig (Al heeft Parijs natuurlijk ook bruggen die niet over de Seine spannen) in vergelijking met andere steden. Nu heten in het Duits ook spoorbruggen en viaducten Brücke maar toch ben ik onder de indruk van het aantal bruggen in baas boven baas Hamburg: meer dan 2500 (Ze weten het zelfs niet exact), waarvan in elk geval 564 over water. Eens verder gezocht: Amsterdam zou er 1500 hebben, Berlijn 969, Venetië 400, Sint-Petersburg 340, Gent 125, Wroclaw 112, Brugge en Utrecht elk 90, Groningen 70 en Moskou en Stockholm ieder 60.

donderdag 25 juni 2020

Vaak afgebeeld


Als je door Zat het snor? – Een geschiedenis van kat en mens in de Lage Landen van Erik Aerts bladert wordt het duidelijk dat de kat in de loop der eeuwen welhaast een der vaakst afgebeelde dieren in de kunst is. Door de aandacht die Aerts erop vestigt valt het dier ook in schilderijen die je goed dacht te kennen nu pas voor het eerst echt op, zoals in werken van Jheronimus Bosch, Nicolaas Maes en Jan Steen.

Maakte dankzij Aerts’ werk voor het eerst kennis met de fraaie pastel De zwarte kat van ene Louise De Hem, te zien in het Yper Museum in Ieper. Katjesspel van Henriëtte Ronner-Knip uit het Rijksmuseum toont ook een ‘echte’ kat. Cornelis Hermansz. Saftleven, die in 1645 een Zittende jongen met poes op schoot vereeuwigde, was daarentegen niet vertrouwd met de poes. Zoveel is duidelijk want op de tekening lijkt het dier op de schoot van het manneke eerder een reuzenmarmot of een capibara dan een kat. Op Lys, op een anoniem tegeltableau Diese kat hiet Lys afgebeeld, word je evenmin verliefd. Wat een gedrochtje!

woensdag 24 juni 2020

Par exemple


Een voorbeeld uit een oude strip, Jean Ardent L’aventureux: geen enkele Germaan zal in crisissituaties als die op de plaatjes 6 en 7 toch zo zitten te ouwehoeren? Er moeten zelfs nog volzinnen uit vlak voor het neerstorten….Overigens (maar dit heeft niets met het Frans te maken) lijkt het me onlogisch dat een vliegtuig, als op het plaatje hieronder, zo vlak aan het strand volledig onder water kan verdwijnen.

Paroles, paroles, paroles


De Grand Robert, het meest betrouwbare Franse woordenboek, bevat 100.000 woorden. De Dikke Van Dale ruim 285.000. Waarschijnlijk ter compensatie gebruiken Franstaligen ze vaker. De gemiddelde Franstalige gebruikt in vergelijking met Germanen 5 x meer woorden. Het is dus niet zomaar een idéé dat ze doorlopend oren van koppen lullen….

dinsdag 23 juni 2020

Een mooie uitvinding....


De jonge generatie kent het inbelgeluid niet meer, zo snel is de ontwikkeling van deze fantastische communicatiemogelijkheid gegaan. Vond een ‘instructiefilmpje’ uit de jaren tachtig. Ik weet nog dat ik niet veel later op een persconferentie was waarbij een jong bedrijf e-mail demonstreerde. Twee medewerkers ervan zaten tegenover elkaar aan een tafel met elk een computer voor zich. “Hallo Jan” tikte de een waarna we naar de andere kant moesten gaan om te zien hoe daar die boodschap op het scherm verscheen. “Dag Peter” was het antwoord, en uiteraard verscheen dat weer aan de andere kant. Ik was niet mee, en zag de reusachtige mogelijkheden niet onmiddellijk. Ik vroeg me eigenlijk het nut af als je elkaar aan een en dezelfde tafel ook gewoon aan kon spreken. Maar goed, ik ben dan ook niet zo technisch. Ondertussen vraag ik me af hoe ik decennia lang zónder e-mail heb gekund….

Leuke taal toch


“Hoe vond je haar haar, zo kort?” “Best leuk, maar had ze het niet al lang kort?” Wat een leuke taal hebben we eigenlijk hè, dat die twee tegengestelde woorden samen tóch betekenisvol zijn: al lang kort....

maandag 22 juni 2020

Bijna aaibaar (12)

zondag 21 juni 2020

Namen


Er was ‘bij ons’ nog geen sprake van Boaz, Jesse, Milan, Mustafa of Yusuf. Of van Britney, Fatima, Meyrem of Sharona. In onze buurt kregen kinderen gewonere namen. Even nadenken: Kees, Gidi, nog een Kees, Esther, Willy, Rini, Leo, Herman, Teddy, Hans, Rina, Sjaak, Corrie, Adje, Bertie, Peter, Nelleke, Lies, nog een Adje, John, nog een Peter, Rita, Jan, nog een Bertie, Henk, nog een Nelleke, Frank, Frans, Mart, Kees, Arie, Jackie, Freek, Hans, Walter, Coby (m), Cees, Johan, Piet, nog een Walter, Pierre, Kees, Helga, nog een Peter, nog een Henk, Ton, Gerrie (v), Willem, Marian, Bas, Fred, Gerrie (m), Jannie, Stan….Allemaal haast ouderwetsche namen. De enige ‘exotische’ waren eigenlijk John en Jackie.

zaterdag 20 juni 2020

Blootgelegd verleden


Mijn kameraad Albert Hagenaars zag dat er bij de Ham in onze geboorteplaats Bergen op Zoom archeologisch onderzoek gaande is, en dat er weer fundamenten van het vroegere Havenfront zichtbaar zijn. Dat omvatte vroeger meerdere poorten. Aan de Ham komt nieuwbouw. De foto’s van het blootgelegde stuk stadsverleden zijn van Albert.

Helden!


Als je ze boven de Moerdijk mag geloven heeft daar tussen 10 mei 1940 en 5 mei 1945 quasi iederéén in ‘het verzet’ gezeten. Ik heb dat nooit geloofd.  Nu lees ik in een verzameling van zijn Trijfels dat de betreurde Nico Scheepmaker zich herinnerde dat men destijds Worteltje boven! tegen elkaar zei als Oranje boven! werd bedoeld (Dapper!). En dat op verjaardagen van leden van het Koninklijk Huis het wasgoed in de volgorde rood hemdje, wit broekje, blauwe handdoek buiten te drogen werd gehangen. Ja, als me zulke heldendaden worden geschetst wil ik wel geloven dat velen na de bevrijding durfden te beweren dat ze in ‘het verzet’ waren….

vrijdag 19 juni 2020

Duidelijk afgeleid


Interessant etymologisch gegeven: in het Duits is ziehen (weg)trekken, en Gauner oplichter en/of boef. Het Nederlandse woord zigeuner komt van Ziehgauner.

donderdag 18 juni 2020

Verdwijnende landschappen


Bij het afsteken van behang dat we beu waren onvermoede landschappen blootgelegd. Heb die met genoegen staan bestuderen alvorens ze te verwijderen.

Gelijkenis


Nooit eerder viel het me op welk een treffende overeenkomsten er eigenlijk zijn tussen de vorm van pistachenoten en die van mosselen….

woensdag 17 juni 2020

Verkeerde naam


Zoals De Morgen het clubkrantje van de Vlaamse groenen en socialisten is, zo fungeert Le Soir als roeptoeter voor hun politieke verwanten aan de andere kant van de taalgrens. Alleen qua naamgeving al vind ik De Morgen een iets geloofwaardiger dagblad omdat het des morgens verschijnt. Le Soir is in volledige tegenstelling tot de titel echter óók een ochtendkrant!

dinsdag 16 juni 2020

Uitgestorven geluid


Van de soundtrack van mijn jeugd maakt beslist het geluid van vliegtuigen die door de geluidsbarrière gaan deel uit. Volgens mij heeft de jongere generatie geen idee hoe dat klinkt, want het is uitgestorven in de twintigste eeuw. Ik herinner me goed hoe ik van zo’n knal altijd schrok….

maandag 15 juni 2020

Aardige invalshoek


Karel van het Reve bekeek de zaken vaak vanuit een aardige invalshoek: ‘Alle menselijke arbeid is een mengsel van eentonigheid en afwisseling. Wij zien in een trambestuurder een arme loonslaaf die dag in dag uit zijn tram over dezelfde rails laat rijden. En een piloot op de lijn Amsterdam-Moskou-Tokio zien we als een avonturier, een soort zeeheld, een ontdekkingsreiziger. Maar waarschijnlijk lijken de vluchten van de piloot meer op elkaar dan de ritten van de trambestuurder.’

zondag 14 juni 2020

Overzichtelijk


Moet ineens denken aan Bath, het piepkleine Zeeuwse dorp aan de Bocht van Bath waar wij ooit een huisje hadden. Bath heeft een eigenlijk ontroerend overzichtelijk stratenplan: je komt het gehucht binnen door de Walstraat. Je hebt verder de Arsenaal-, Kazerne- en Lillostraat en je kunt de wijde wereld alleen terug in via weer de Walstraat.

zaterdag 13 juni 2020

Brave mensen


Officiële woordvoerders creëren dikwijls een jargon dat na verloop van tijd dan weliswaar herkenbaar wordt, maar de facto verdoezelend taalgebruik blijft. Bij de politie heet het dan dat een verdachte in verzekerde bewaring is gesteld, waar gewoon bedoeld wordt dat iemand in de bak gegooid is. Bij de brandweer klinkt het dat het belendend perceel evenmin behouden kon blijven hetgeen in dagdagelijkse taal wil zeggen dat het huis ernaast ook af is gefikt. Woordvoerders? De meesten hunner rijden ook geen auto maar een voertuig….

vrijdag 12 juni 2020

Het kwam er niet van....


Na de Groote Oorlog werden her en der grenscorrecties uitgevoerd. België heeft toen geprobeerd Zeeuws-Vlaanderen en Zuid-Limburg (die natuurlijk veel beter bij België dan bij Nederland passen) binnen te rijven. Het is er niet van gekomen. De landen zouden er iets anders uit hebben gezien.

donderdag 11 juni 2020

In deze dagen


Sommige mensen, laten we zeggen bepaalde inwoners van een niet nader te noemen land aan de oostkant van de Middellandse Zee, eisen van anderen verdraagzaamheid, die men zelf in eigen land niet bereid is te betonen. Zij denken dat ze dat niet hoeven omdat ze een Oud Boek hebben.

Sehnsucht


België, Nederland en Engeland zijn nog steeds koninkrijken maar hebben geen vergelijkbaar woord. Duitsland is al lang een republiek maar heeft in de taal nog steeds wat heimwee naar de keizertijd: mooi weer heet in het Duits Kaiserwetter.

woensdag 10 juni 2020

Bijna aaibaar (11)

Vernoemd naar een prins


Volgens mijn editie van de Van Dale dankt de sansevieria zijn naam aan de geleerde Napolitaanse prins Sanseviero (1710-1771). Het internet houdt het er op dat natuuronderzoeker Carl Peter Thunberg de plant in 1794 vernoemde naar de Italiaanse prins Raimondo di Sangro die uit San Severo of Sansevero kwam. Het lijkt me dat de redactie Van Dale hier wat slordig is geweest.

dinsdag 9 juni 2020

Oortjes


Sommige zinnen zijn modérn. In Knecht, alleen schrijft Gerbrand Bakker ‘Ik luisterde naar niets. Ik had zelfs mijn oortjes niet mee.’ Het is echt nog niet zo lang geleden dat ik niet begrepen zou hebben wat ik me daar nu weer bij voor moest stellen….

maandag 8 juni 2020

Leuke woorden


Bennet, deutel, joksel, kaugek, luimkeet, molos, neuzenvet, opdril, pieguiter, rostuiser, spaat, trub, volbank, weller, zedrak.