Voor aanvang van de koers stond ik
nabij Sporza-verslaggever Renaat Schotte, wiens stem me aangenaam verraste. Normaliter
geeft hij immers commentaar vanaf de motor, waardoor hij vaak wat schokkerig
klinkt….
Vanmorgen de start van de
Scheldeprijs bijgewoond. Da’s de oudste Vlaamse wielerklassieker, vandaag
beleeft die de 103de editie. Veel volk weer bij het MAS, om de
renners te bekijken. Onder de deelnemers twee oud-winnaars: Alessandro Petacchi
en Tyler Farrar. Marcel Kittel, die de laatste drie keer won, moest jammer
genoeg afmelden omdat hij ziek was. Het wordt straks in Schoten zoals
gebruikelijk vast weer een massasprint. Nu ga ik de rechtstreekse uitzending op
televisie bekijken.
Zo af en toe loop je tegen een woord
op dat als het al niet verdwenen is toch ernstig in onbruik is geraakt. Trof op
een al wat oudere menukaart neerhofzwervers.
Dat hoor je toch niet vaak. Vroeger werd dat ten zuiden van de Moerdijk
gebruikt voor scharrelkippen.
In de Achterhoek is aan een eeuwen oude dode arm van de Rijn voortaan een
object van kunstenaar Jan Opdam te vinden met daarop mijn gedicht Teles kijkt teleurgeteld maar bewonderend
toe, dat ik schreef in het kader van het Sirenenproject voor de meest recente editie van de Enghuizer Dialogen. Hans Mellendijk
maakte er een clipje bij:
Het
Nieuwsblad heeft
vandaag in De Rondekrant een
geweldige pagina: de krant vroeg 33 ex-winnaars van Vlaanderens Mooiste naar hun Top 5 van meest indrukwekkende
Flandriens. Ik ben mijn bewondering voor hem al lang kwijt, maar Johan Museeuw
stelt me nu helemaal zwaar teleur. Hij is de énige van de deelnemers (waaronder
echte helden als Leman, Merckx, Boonen en Cancellara) die zichzélf op één zet. Bah.
Wie doet zoiets? De man moet een beperkt intellect hebben, dat kan niet anders…..
Mijn zusje stuurde me een foto, waarop rechts ons pa
staat, die ik nog nooit gezien had. Merkwaardig effect heeft dat: natuurlijk
blijven de herinneringen aan hem levend, maar ik betrapte me erop dat hij toch
steeds meer de foto werd die ik iedere ochtend even groet, dat hij zó en
niet anders heeft geoogd. Onzin, dat wist en weet ik best, maar die
onbekende opname bezorgde me een bijzondere sensatie. Alsof hij even weer
bewóóg….
Op 3 april 2000, vandaag exact 15
jaar geleden, wandelden we door de Stefaniestraat om daar het exemplaar van
mijn poëzietijdschrift De Houten Gong
in de bus te steken bij Eddy Van Vliet zaliger. Toen zagen we achter een raam
de mededeling dat er in het huis waar dat raam in zat gratis poezen af te halen
waren, en terwijl we die mededeling lazen stak een klein ros katertje zijn neus
aan het venster. Hij is ondertussen al vijftien jaar ons huisgenootje, naar de
Stefaniestraat Stefke genoemd. Wat
was hij klein….
Toen ik mijn Geertje pas kende en we
in haar Tilburg kuierden, zei ze op zeker moment bij een winkel dat ze even wat
jodenvet wilde kopen. “Oei, jódenvet! Wat is me dat nu toch?” dacht ik.
Gelukkig bleek het om een soort druivensuiker in brokken te gaan. In Bergen op
Zoom kenden we (allez: ik dan toch niet) het woord jodenvet voor dat soort snoepgoed niet. Elders heet het blijkbaar borsthoning. Het woord schijnt afkomstig
te zijn van een populaire drogist die het veel verkocht. En die man heette…. Jo
de Vet!
Hendrik-Ido-Ambacht zou in vroeger
dagen overigens zelfs Hendrik-Ido-Oostendam-Schildmanskinderen-Groot-en-Klein-Sandelingen-Ambacht hebben geheten waarmee
het plaatsje volgens Wikipedia de langste plaatsnaam van geheel Europa zou
hebben gehad.
Nog steeds vind ik de naam van mijn
geboortestad wonderschoon: Bergen op Zoom. Vroeg me ineens af of er nog meer
gemeenten zijn met namen die uit drie woorden bestaan. Daarbij sloeg ik
gemeenten die beginnen met Onze-Lieve-Vrouw (bijvoorbeeld
Onze-Lieve-Vrouw-Waver) en Sint
(bijvoorbeeld Sint-Job-in-’t-Goor) over, alsook gewone samentrekkingen (als Son
en Breugel). In Nederland heb je dan Alphen aan den Rijn, Capelle aan den
IJssel, De Friese Meren, De Ronde Venen, Hendrik-Ido-Ambacht, Hof van Twente,
Horst aan de Maas,Loon op Zand,
Valkenburg aan de Geul en (ook een mooie!) Wijk bij Duurstede. In Vlaanderen
heb je Heist-op-den-Berg, Herk-de-Stad en Kapelle-op-den-Bos (Onze Vlaamse
vrienden schrijven ook Bergen-op-Zoom en Loon-op-Zand). In het Brussels Gewest
zijn er geen.
In Wallonië zijn ze dan weer rijk
gezaaid:Braine-l’Alleud, Brain-le-Château,
Chapelle-les-Herlaimont, Comblain-au-Pont, Court-Saint-Étienne,
Fexhe-le-Haut-Clocher, Fontaine-l’Éveque, Fosses-la-Ville, Frasnes-les-Anvains,
Ham-sur-Heure, Jemeppe-sur-Sambre, Leuze-en-Hainaut, Marche-en-Famenne,
Meix-devant-Virton, Merbes-le-Château, Mont-de-l’Enclus, Montigny-le-Tilleul,
Mont-Saint-Guibert, Pont-à-Celles, Vaux-sur-Sûre, Villers-la-Ville,
Villers-le-Bouileet en Vresse-sur-Semois.
De cultuurdragers in de onmiddellijke
nabijheid zijn vandaag Gregoria of een
huwelijk op Elseneur van Maurice Gilliams, Michael Apteds onvolprezen
documentairereeks (vanaf) 7 Up, Vandaar dat ik ween van Marijke Boon en
het Te Deum van Krzysztof
Penderecki.
Het is, als je je zou willen scheren bijvoorbeeld, soms wel onhandig maar dat Earth
Hour zonder lampen aan levert je thuis ook onverwacht sfeervolle beelden op….
Het is, realiseer ik me nu ik die –
zoekend naar iets anders – op nota bene mijn eigen website weer tegenkom, al
verdomd lang geleden dat ik nog eens grapjes tekende. Allez: wat ík denk dat
grapjes zijn. Deze vind ik zelf alleszins nog steeds leuk. Wie er meer wil zien
kan naar
Wielerliefhebbers hebben mooie dagen
voor de boeg. Wielerliefhebbers die ook nog eens af en toe graag een gedicht
lezen kunnen terecht op Pen & Pedaal:
Dat het met de staat van het onderwijs
in Nederland al gedurende decennia tenenkrommend slecht gesteld is behoeft
nog amper nadere uitleg. Maar soms vraag je je af of ze dat niet exprés uithollen....
Het huis in Bergen op Zoom waarin ik
en drie jaar later mijn broertje het eerste levenslicht aanschouwden is er nog.
Later verhuisden we naar de Plataanstraat 113. Achter het raam op de eerste
verdieping op de foto hieronder kwam ons zusje ter wereld. Haar geboortehuis is
jaren geleden reeds gesloopt. En nu ook de woning aan de Vijverberg, waarnaar
we in 1968 verhuisden. Ze stuurde een foto van de huidige situatie ter plekke. Weer
een stuk verleden weg geknipt. Gelukkig hebben we alle drie naar genoegen nog een
dak boven ons hoofd….
In Vlaanderen verontschuldigen
mensen, als ze iets hebben beschadigd, zich soms zo: “Oei, neem me niet kwalijk
dat ik dat kapot heb gedaan.” Het is geen officieel Nederlands, ik weet het,
maar eigenlijk vind ik dat een betere uitdrukking dan iets kapotmaken. Kapot en maken zijn naar mijn smaak eigenlijk nogal tegenstrijdig in deze
combinatie.
In de Zoo is weer eens een jonge
Maleisische tapir (Tapirus acrocodia
indicus) geboren. Vreemde dieren, die woudkoeien. Ze hebben een slurfje, en
communiceren met een geluid dat op het fluiten van vogels lijkt. Een jonge
tapir lijkt op een frisling, met dat bruine vel waarop een witte tekening.
Naarmate hij groeit verdwijnen die kleuren en wordt het dier grijs met zwart.
In één oogopslag zag ik in de editie
van Trouw (hoewel soms wat al te
protestants van dictie mijns inziens tot nader order toch de beste krant in het
Nederlands taalgebied) van dit weekeinde dat zowel Stevo Akkerman als Henk
Hoijtink voor eenzelfde woord in de titel van hun column kozen. Woestijn in, woestijn
uit….
Eens per maand ga ik voor deze rubriek voor de
poëziekast staan om daar met de ogen toe een willekeurige bundel uit te plukken
en daaruit een willekeurige bladzijde op te slaan. Ditmaal pakte ik I Thought We Just Left That Party van
Jess De Gruyter (Poëziecentrum Gent, 2009). Op bladzijde 39:
in de winter
staan ze voor zo goed als alles open je kijkt ze kijken terug en voelen zich verloren en als het haar op hun tepels recht gaat staan begin je ziekelijk onverschillig de namen van alle hoofdsteden die je kent na te gaan
Regelmatig krab ik me wanneer ik oude
begraafplaatsen bezoek achter de oren als ik word geconfronteerd met data uit
de destijds toch al weer rap verdwenen jaartelling van die rare Fransen. Wat
voor dag was le 28 Messidor an 13
eigenlijk? Dat jaar 13 kan ik wel plaatsen, maar met maanden als Messidor kan ik niet overweg. Overigens
durf ik te stellen dat mijn kennis van geschiedenis meer dan behoorlijk is,
maar tevens toe te geven dat ik niet wist dat Napoleon behalve Empereur des Français ook Roi d’Italie was….
Nog immer vind ik de ontknoping van
het dubbele Kuifje-avontuur De Zeven
Kristallen Bollen/De Zonnetempel,
een van de betere plots in de geschiedenis van het stripverhaal….
Wij dachten dat we er helemaal
alléén waren, daar in die charmante Parish Church of Saint Mary The Virgin aan
(hoe moet dat anders heten?) Church Square in het beeldschone stadje Rye, een
van de Cinque Ports aan de kust van East Sussex. Zelfs nog toen ik deze foto
van het interieur maakte. Maar terwijl ik afdrukte zag ik daar ineens al
gezelschap: het kopje van een blonde poes, die op haar gemakje op een van de
banken had liggen slapen, stak plotsklaps nieuwsgierig omhoog….
Waarommoet alles tegenwoordig toch altijd sneller?
Nu wordt er weer gewerkt aan een systeem in supermarkten waarbij je met een
volle winkelwagen nog maar door een poortje hoeft te lopen en klaar is dan
kees. De producten hoeven niet meer gescand te worden omdat ze van een chip worden
voorzien. De kosten worden op een soortgelijke manier van een chip
afgeschreven. Ik ben zo ouderwetsch dat ik nog graag een babbeltje met de
caissière sla, en met biljetten en muntstukken betaal. En ik ben van plan dat
te blijven doen.
Chris den Engelsman verzamelt op
zijn website Reprocitaat poëzie die
bij kunstwerken geschreven werd. Daarop is nu ook Haarscherp te vinden, dat ik voor het Middelheimproject van curator
Richard Foqué schreef bij Het Zotte
Geweld van Rik Wouters:
In tijden van oorlog zijn ook klokken
hun leven niet zeker. Van brons kunnen namelijk ook kanonnen worden gegoten. Er
werden heel wat klokken in beslag genomen. De bezetters waren meestal wel zo
beleefd een EntgultigeEmpfangbescheinigung, een ‘definitief
ontvangstbewijs’ af te geven. Zoals voor deze exemplaren van respectievelijk
3295 en 1910 kilogram.
Maar betalen? Ho maar….
Kijk, dat vind ik nou eens een aardig
idee: een architect die de zijwand van een nieuwbouwproject voorziet van
‘ingebouwde barsten’. Het metselwerk oogt daardoor beduidend minder saai dan
wanneer het ‘netjes’ zou zijn uitgevoerd. Gezien in Hoboken.
Elke keer wanneer ik mijn
puntenslijper ledig, bevind ik me weer even in de eerste klas van de Pius
X-school. Daar zat ik vooraan, vlakbij de puntenslijper aan het bureau van
juffrouw Van Boesschoten. Wat een fijne geur toch….
Ontdek, lezend in De blikken trommel van Günter Grass op
bladzijde 369 een fout. Daar treedt Oskar Matzerath met het gezelschap van
lilliputterkapitein Bebra op in Trouville aan de Atlantische kust, precies op
de vooravond van Operation Overlord. Op 5 juni 1944 dus. Fragment: Bebra: Nu geloof ik ook bijna dat we iets te horen zullen krijgen.Felix: We zullen de grammofoon weer aanzetten. Dat verzacht veel.(Hij zet de grammofoon aan: The Platters
zingen ‘The Great Pretender’. Aangepast aan de langzame en tragisch slepende
muziek knettert het machinegeweer [….].)
Onmiddellijk dacht ik dat TheGreat Pretender van The Platters veel jonger is. Dat nagezocht en
ja hoor: die single werd voor het eerst uitgebracht op…. 3 november 1955! Hoe
kon Grass toch zo’n uitschuiver maken? En waarom werd hij, door de overigens
voortreffelijke vertaler Koos Schuur, niet gecorrigeerd? Controleerde het even
in het Duits: Er stellt das Grammophon
an: “The Platter” singen “The Great Pretender”. Heel merkwaardig. Nergens
is er een verklaring voor dit anachronisme te vinden….
Er wonen blauwe reigers in de Zoo die
exact weten wanneer het voedertijd is bij de zeehonden, bij de pinguins en bij
de pelikanen en aalscholvers. Ik vraag me bij die laatsten, die met geknipte
vleugelpennen in hun vijver leven, af of ze afgunst voelen wanneer ze die
reigers aan zien komen zweven….
Mijn zonnebril heb ik altijd bij me,
en des winters omwille van dat dan zo vieze licht waarschijnlijk nog wel vaker
op dan in de zomer. Maar wat mijn hoofdbedekking betreft verkeren we nu in een
twijfelzone. De temperatuur verspringt op een paar dagen zomaar van 6 naar 17
graden en weer terug. Heb in mijn tas voor de zekerheid mijn zomerhoedje én
mijn wintermuts….
Ach, H.H. ter Balkt is vannacht in zijn slaap overleden.
De bundels boerengedichten en uier van t oosten die hij nog onder de
naam Habakuk II de Balker publiceerde horen bij de eerste dichtbundels die ik
kocht. Ik heb zijn werk altijd imposant gevonden. Gelukkig heeft hij mogen
meemaken dat hem grote bewondering en waardering ten deel is gevallen. Ik heb
hem een aantal keren mogen ontmoeten (bovenstaande foto dateert uit 1996). Met
H.H. ter Balkt (1938-2015) verliest de Nederlandstalige poëzie een van haar grootste
talenten. Het ga je goed daarboven, Harry….