Geen Woord

Ik heb me lang verkeken op een oude foto waar mijn vader op staat. Genomen ergens in de dertiger jaren van de vorige eeuw. Hij, helemaal rechts, is daar een jaar of twintig. Wie de rest van het gezelschap was is onbekend, ik meen een of twee van zijn zussen te herkennen maar dat weet ik absoluut niet zeker. Wat ik er als dichter altijd zo sympathiek aan vond is dat men poseerde voor Het Woordhuis. Nadere bestudering en een toevalstreffer bij het surfen op het wereldwijde web leerden me echter dat ik een fout maakte: er staat daar achter die groep niet Het Woordhuis maar het Wooldhuis. En dat was een villa die begin jaren dertig in fraaie stijl werd opgetrokken in pa’s geliefde geboorteplaats Vlissingen.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Wooldhuis

Internationale vrucht

Zomaar de naam van deze fijne vrucht in wat andere talen: jordbaer (Deens en Noors), yagoda (Bulgaars), Erdbeere (Duits), strawberry (Engels), mansikka (Fins), fraise (Frans), phraoula (Grieks), eper (Hongaars), fragola (Italiaans), truskawka, (Pools), morango (Portugees), căpşună (Roemeens), klubnika (Russisch), jagoda (Servisch en Sloveens), frutilla (Spaans), jahoda (Tsjechisch en Slovaaks), çilek (Turks) en jordgubbe (Zweeds).

Prima verlicht

De Benelux en het aangrenzende Nordrijn-Westfalen zijn, dat moge uit deze nachtelijke luchtopname blijken, samen met Lombardije overduidelijk de best verlichte regio’s van ons continent….

Verrassende natuur

Kurk, en dat zou ik daar nou nooit van hebben durven zeggen, is nagenoeg onbrandbaar. De natuur verrast me slag om slinger: als ik er nou iéts brandbaar uit vind zien is het wel kurk….

Verstripte dichter

Een boon in juni geplant / geeft er vijftig in de hand. De dagkalender die wij in huis hebben kent fraaie ouderwetsche weerspreuken. Zoals: Als ’t op Sint-Hilarius vriest, de boer zes weken niest. Ze doen me denken aan Werner Spillemaeckers beatae memoriae. Er zijn maar weinig dichters die het schopten tot een rol in een stripreeks, maar Werner was een van hen. Hij duikt op in De doedelzak van Mac Reel, een aflevering uit de reeks Kiekeboe van zijn vriend Robert Merhottein alias Merho. Zingt de vink in de vroege morgenstond, wis en zeker regen zij verkondt. mag hij daarin debiteren. Of Veel harde noten op het hout, maakt de winter hard en koud. En Blaast juni uit de noorderkant, verwacht veel koren op het land. Wat zullen ze hier een plezier om hebben gehad. Voor alle duidelijkheid: Werner Spillemaeckers heeft érnstige poëzie nagelaten!

Langdurig in gebruik

Ben de formidabele reeks Babylon Berlin aan het herbekijken, en ineens viel me op hoe lang een merk ongewijzigd succesvol kan zijn: de serie speelt in 1929 –bijna een eeuw geleden dus al – en toen reeds waren de ordners van Leitz (zie links in de kast naast Volker Bruch) in gebruik, en volgens mij zijn die én het merk op de rug ervan in al die tijd niet veranderd….

Een hele mondvol....

Volgens mij kun je als  telefonist(e) beter bij IKEA  (“Met IKEA, goedemorgen.”) werken dan bij de Vlaamse Vereniging voor Respiratoire Gezondheidszorg en Tuberculosebestrijding vzw (“Met de Vlaamse Vereniging voor Respiratoire Gezondheidszorg en Tuberculosebestrijding vzw, goedemorgen.”)….

Voor de deur

Nou, het Grote Wielerfestijn staat weer voor de deur: de renners gaan in Barcelona kracht op de pedalen zetten voor de 113^de editie van de Tour de France. Dat de beste, die vermoedelijk Tadej Pogacar heet, moge winnen!

Uit de kast (CLXIX): Adriaan De Roover

Eens in de maand ga ik voor deze rubriek met de ogen dicht voor mijn poëziekast staan om daar een willekeurige bundel uit te nemen. Deze keer is dat Kassandra van Adriaan De Roover (Mens en Muze 3, Uitgeverij De Brug, Antwerpen, 1948), waaruit ik bladzijde 21 met daarop Judas opensloeg:

Judas, wiens lijf van schraapzucht stinkt.
Toch suist de wind nog om vergeven.
Zie, hoe God een traan verpinkt,
Wijl hij daar akelig hangt te zweven.

Bijna aaibaar (96)

 

Hillegolf

De recente hittegolf deed me denken aan een bladzijde uit ons familiefotoalbum. Ook in 1957 was er een hittegolf, maar omdat ons pa vergat streepjes door die derde en vierde letter te zetten was er destijds sprake van een hillegolf. Overigens: mocht ooit iemand mij willen verwijten dat ik niet woke zou zijn, dan kan ik antwoorden met de foto rechtsboven op dit albumblad….

De voornamen volstaan

Sommige wielrenners zijn dusdanig sympathiek en populair dat iedere liefhebber weet wie bedoeld wordt bij alleen de vóórnamen Mathieu en Wout. Het is een teken van affectie. De namen George, John en Paul op zich zeggen eigenlijk weinig. Pas met Ringo erbij weet je dat The Beatles bedoeld worden. In die zin is Ringo mooi, want alleen zijn vóórnaam volstaat. Iedereen (iedereen van mijn generatie toch) weet om wie het dan gaat. Er zijn niet zo veel mensen die aan hun voornaam genoeg hebben. Jezus ja. En Cliff. Maar bijvoorbeeld ook Napoleon. We hebben het nooit over Julius, of Adolf. Dan hebben we het weer over Caesar en Hitler. Typisch. Want Napoleon heette natuurlijk wel Bonaparte. Waar ligt zoiets nou aan?

Cinema Trivia: Hollywood nog niet oppermachtig

Dit affiche voor een deel van het Antwerpse filmaanbod uit 1961 bestuderend valt het me op dat de klauwen van Hollywood destijds nog niet zo’n greep hadden als heden: van deze tien films zijn er weliswaar vier Amerikaans, maar er zit ook een Franse productie bij en er waren twee Britse films geprogrammeerd. Het meest verbazend echter vind ik dat er amper zestien jaar na de oorlog al drié films uit Duitsland, toentertijd door velen toch nog gezien als ‘het land van de vijand’, werden vertoond. Overigens is in Gorgo, ik bekeek die film nog niet zo lang geleden, die Gorgo een lachwekkend slecht monster. Dit geheel terzijde, natuurlijk.

https://www.youtube.com/watch?v=IcShzxpHUig

Druk op z'n renzhong

Het renzhong (ook bekend als GV26 of Shuigou) is een belangrijk acupunctuurpunt uit de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCG). Het bevindt zich in het midden van het filtrum, dat ik ook op moest zoeken. Het viel me op dat in China (in elk geval in Chinese films) kinderen vertrouwd zijn met de naam renzhong. Eerlijk gezegd zou ík tot na het zien van deze scène niet hebben kunnen antwoorden op de vraag hoe dat gootje tussen neus en bovenlip dat we allemaal wel kénnen eigenlijk héét. Bestaat er eigenlijk een normaal Nederlands woord voor?

Eiserner Vorhang

In het jongste nummer van het immer sympathieke driemaandelijks cultureel tijdschift Portulaan (jaargang 42 nummer 167) steek ik uit Jan Bauwens’ artikel Massa, waanzin, religie en ‘wetenschap’ op waar de term IJzeren Gordijn zijn oorspong heeft. Ik dacht altijd dat die, als Iron Curtain, van Winston Churchill afkomstig was maar de Belgische koningin Elisabeth (die van de muziekwedstrijd ja) gebruikte reeds in 1915 de term eiserner Vorhang voor de situatie die in 1915 tussen haarzelf en haar Duitse familie bestond. In 1924 dan verklaarde de Britse ambassadeur in Berlijn dat het toen bezette Rijnland ‘een ijzeren gordijn’ moest zijn om Frankrijk tegen toekomstige Duitse agressie te beschermen. De term IJzeren Gordijn voor de scheiding tussen de Duitse en de Sovjetinvloedssfeer werd voor het eerst gebruikt in een artikel van het Duitse dagblad Das Reich, op 18 februari 1945, waarna Joseph Goebbels volgens datzelfde dagblad in een redevoering op 25 februari ook over ‘een ijzeren gordijn’ sprak. Maar de naam is óuder, en komt uit de negentiende eeuw waarin een IJzeren Gordijn (of eiserner Vorhang) in Duitse theaters een verplichte veiligheidsmaatregel was die moest voorkomen dat een eventuele brand op het podium zich direct tot de zaal zou uitbreiden. In geval van brand op het podium werd een metalen scheidingswand tussen podium en zaal neergelaten die door brandweerlieden met water werd gekoeld.

https://www.bloggen.be/ludonoens/

Van alle tijden

Natuurlijk zijn ze fors in aantal en omvang toegenomen sinds de automobiel zijn intrede in het straatbeeld heeft gedaan, maar files – zo moge wel blijken uit deze in 1923 in Moskou gemaakte opname – zijn van alle tijden….

De eerste in België

Iedere Nederlandstalige die in de kerk van de reeds in 1302 ingewijde Antwerpse Sint-Jorisparochie rondkuiert kan de teksten onder de door Godfried Guffens en Jan Swerts geschilderde kruiswegstatie probleemloos lezen. “Nou en?” zult u denken? Wel, toen die in 1871 ingezegend moest worden was het in het toen officieel nog francofone België bepaald geen evidentie die Bijbelse teksten in de moedertaal van de gelovigen aan te brengen. De hogere machten verwachtten die in het Frans, of het Latijn. Het was dus destijds de facto een dappere politieke stellingname de keuze voor het Nederlands tóch door te drukken. De Sint-Joriskerk aan het Mechelseplein was de éérste kerk in gans België waarin zo het Nederlands werd aangewend.

Momentopname

De cultuurdragers die zich momenteel in mijn onmiddellijke nabijheid bevinden zijn, behalve de krant, Hazenslaap van Margreet Schouwenaar, The Quiet Girl (prachtfilm!) van Colm Bairéad, The Best Years Of Our Lives van Steve Harley + Cockney Rebel en Intriges van Albert Hagenaars.

Sangre azul

Toen de Moren, die het daar eeuwenlang voor het zeggen hadden, in Spanje voor het eerst in contact kwamen met Noord-Europese edelen viel het hen op hoe het bloed in hun aderen vanwege de blanke huid wel blauw leek. Ze dachten dat alle blanke edelen sangre azul hadden, blauw bloed. Tot zover dit Gemengd Bericht.

Kleurrijke pers

In België verschijnen niet alleen dagbladen en opinietijdschriften in het Nederlands en in het Frans (en ook in het Duits, want de Grenz-Echo is een dagblad) maar ook de populaire pers is er in twee landstalen hetgeen altijd voor een bijzonder kleurrijke aanblik zorgt….

Niets te klagen

Overigens heb ik absoluut niets te klagen gehad wat betreft aandacht voor Bedekte termen. Er verschenen fijne besprekingen in literaire magazines allerhande, van Alkmaar over Tilburg tot Maastricht, en van Wingene over Brugge tot Groningen:

https://cameraprimaantwerpen.blogspot.com/

Zicht op zee

Een aardig deel van mijn meest recente bundel Bedekte termen schreef ik aan de kust, in Sint-Idesbald. Wat een fijne werktafel was dat daar toch, met panoramisch zicht op zee. De bundel in kwestie (even tijd voor propaganda!) is nog immer leverbaar:

https://www.amazon.nl/dp/B0C8QW1G9N

Wie we daar hebben....

Of ik bij de nadering van een zeven-, achttal van die forse reptielen (Ik durf niet met zekerheid te zeggen of het hier alligators dan wel kaaimannen betreft) ook zo ontspannen aan tafel zou kunnen blijven zitten waag ik eigenlijk te betwijfelen.

Regiefoutje

Op het eerste plaatje van de tweede bladzijde van De Ronde van Gallia zit Asterix op zijn gemakske piepers te jassen. Dat lijkt me een historische fout van de auteurs, vermits de avonturen van Asterix en Obelix zich afspelen voor het begin van onze jaartelling en de aardappel pas dankzij Spaanse ontdekkingsreizigers vanuit Zuid-Amerika ten onzent arriveerde.

Terras in de maak?

Het Antwerpse Stadspark, van 1867, wordt momenteel opgeknapt. We komen er nu iets minder vermits sommige ingangen in verband met de renovatie zijn afgesloten. Nu ik er weer eens door kuierde zag ik dat er aan de middenvijver een houten constructie in de maak is. Moet eens nazoeken wat dat wordt. Het ziet er naar uit alsof we er straks een fraai terras met zicht op het water zullen hebben….

Eigenlijk niets bijzonders

Hetgeen me, al zolang ik hier woon, verbaast is welk een indruk de Wereldtentoonstelling 1958 in Brussel heeft nagelaten op De Belgen. Vermoedelijk omdat het de laatste ten lande was, en wellicht zit het Atomium er voor iets tussen. Feit is, ik keek het even na, dat het de facto eigenlijk niets bijzonders behelsde want het was namelijk al de twáálfde maal dat er een Wereldtentoonstelling in België werd gehouden: in 1885, 1894 en 1930 in Antwerpen, in 1888, 1897, 1910, 1935 en dus 1958 in Brussel, in 1905, 1930 en 1939 in Luik en in 1913 in Gent.

Vijf aanvallers

Hoe zou het Wereldkampioenschap voetbal verlopen als de oefenmeesters hun ploegen weer zouden laten aantreden in de vroeger gebruikelijke opstelling? Dus met 1 doelman, 2 verdedigers, 3 lopers en 5 aanvallers? Volgens mij zou dat spektakel geven!

Nil novi sub sole

We moeten heus niet denken dat gemotoriseerde steps iets van deze tijd zijn. Dik een eeuw geleden al, toen je ook nog onbekommerd mocht roken, moest je uit je doppen kijken om niet aangereden te worden door zo’n tweewielig snelheidsmonstertje. Er plopt plots een ouwe oorwurm op: Op de step op de step. Ik ben zo blij dat ik hem heb….

Keurig in het pak

Braaf poserend voor een etalage, vermoedelijk die van de kleermaker die hen zo keurig in het pak stak, kijken hier in 1962 Rory Storm & The Hurricanes vol vertrouwen de toekomst tegemoet. Die van Rory, de man in het groen, zal maar kort duren want hij werd slechts 34. Het meest succesvol zal die van zijn drummer blijken. Ja, dat is Ringo daar links met zijn vetkuif….

Geurkaarsen en schroevendraaiers

Las in Het Laatste Nieuws: ‘Wie Action zegt, denkt aan snuisteren tussen de rekken en buitengaan met spullen die je eigenlijk niet van plan was te kopen. [….] Je stapt er binnen voor een pak toiletpapier om vervolgens met drie geurkaarsen, een set schroevendraaiers en een hondenmand buiten te komen.’ Moest bij het lezen hiervan denken aan een scène uit het Kuifje-avontuur De sigaren van de farao….

Die heb je hier niet

Regelmatig kijk ik waar fervent treinreiziger Bart Kromwijk nu weer uithangt. Deze keer trof ik hem onderweg van Tokyo naar Sendai, in de Shinkansen. Daarin vind je standaard informatieborden waarop je kunt zien wat je moet doen ingeval van een tsunami. Op ons continent rijden ook mooie snelle treinen maar informatieborden die duidelijk maken waaraan je je dient te houden in het geval van een reuzenvloedgolf? Nee, die heb je hier niet….

https://www.youtube.com/watch?v=OmYHqvsEalw

Momentopname

De cultuurdragers die zich hic et nunc in mijn onmiddellijke nabijheid bevinden zijn Blowup van Michelangelo Antonioni, Orazio Vecchi’s Requiem – Ruben’s Funeral and the Antwerp Baroque door Graindelavoix onder leiding van Björn Schmelzer, Modulaties van Pol Le Roy en Ontzettingen van Piet Gerbrandy.

"Wat doe ik hier eigenlijk?"

Moet, zoals immer, grijnzen bij het lezen van Bob den Uyl. Toen hij het station van Hannover uitkwam werd hij weer eens overvallen door de gedachte die hem bij het voortschrijden der jaren steeds vaker besprong als onbekende steden en landstreken betreden werden: “Wat doe ik hier eigenlijk? Niet dat deze gedachte me verontrust; ze gaat snel weer weg, terwijl de vraag zelf als retorisch beschouwd kan worden. In ieder geval weerhoudt ze me niet van reizen, voornamelijk omdat de vraag het vaakst bij me opkomt als ik in mijn woonplaats ben.” Dat vind ik nou heerlijk hilarisch.

Cinema Trivia: Geen overlegcultuur

Nadat ze de achtervolging op een postkoets met veel dollars aan boord hebben opgegeven vraagt boef Jack Elam aan bendeleider Charles Bronson: “Eh boss, I was just wondering if this was a wise decision.” Bronson kijkt hem alleen maar aan, en knalt hem vervolgens overhoop. Waarna hij de rest van zijn jongens aankijkt en vraagt “Anyone else just wondering?” “No boss” klinkt het unisono. Typisch staaltje van ontbreken van een overlegcultuur. Sinds lang Four For Texas weer eens gezien. Niets bijzonders. Sterrenvehikel: Frank Sinatra. Dean Martin. Ursula Andress. Anita Ekberg. En Bronson en Elam dus. En vooral: weer een film waarnaar Sergio Leone knipoogde. Hij kende het genre western op zijn duimpje. Charles Bronson speelde éérder mondharmonica dan in Once Upon A Time In The West. In Vera Cruz namelijk, puike film uit 1953. En Charles Bronson schoot Jack Elam éérder dood dan in Once Upon A Time In The West. In deze Four For Texas dus, uit 1963. In Four For Texas overigens ook een cameo van The Three Stooges (om wie ik als jongetje hartelijk kon schaterlachen). Het is geen grootse cinema en zeker geen subtiele humor, maar ook nu nog zit ik te grinniken om deze drie mafkezen:

https://www.youtube.com/watch?v=lk1o8fdmres

Modieus op stap

Dat Antwerpen een belangrijke modestad is weten we natuurlijk al lang, maar zelfs hier kijken we regelmatig op van wat er zoal aan vestimentaire eigenaardigheden in het straatbeeld opduikt. De broek lijkt geïnspireerd door de marsupilami en het rugzakje door Nijntje. Ik zie er mezelf niet zo snel in rondkuieren, maar het is alleszins een kleurrijk ensemble.

Bijna aaibaar (95)

 

Lutins Bulletins

Het is een prima idee van Luc Pay om de essays en interviews die hij in de loop der jaren schreef voor allerhande tijdschriften online inzichtelijk te maken op zijn blog Lutins Bulletins. Ik mocht samen met onder meer Luc jarenlang meewerken aan de Mededelingen van het Centrum voor Documentatie & Reëvaluatie van onze betreurde vriend Henri-Floris Jespers. In zijn meest actuele post aandacht voor Maris Bayar, maar er staat op zijn blog nog veel meer boeiends voor literair geïnteresseerden:  

https://lutinsbulletins.blogspot.com/2026/05/een-sibylle-en-haar-apocriefe-boeken.html

https://lutinsbulletins.blogspot.com/

Eveneens correct

De Wapenspreuk van België luidt Eendracht maakt macht. Maar vermits dit land drie officiële talen herbergt luidt ze ook nog L’Union fait la force en Einigkeit macht stark. Voor die Duitstalige versie is volgens mij gekozen om te voorkomen dat kwaadwillenden zouden denken dat er gestotterd werd want Eintracht macht Macht, met twee keer macht achtereen dus, is evenééns correct.

Uit de kast (CLXVIII): Hans Faverey

Eens in de maand ga ik voor deze rubriek met de ogen dicht voor mijn poëziekast staan om daar een willekeurige bundel uit te nemen. Deze keer is dat Verzamelde gedichten van Hans Faverey (De Bezige Bij, Amsterdam, 2000), waaruit ik bladzijde 257 opensloeg met daarop:

Op de flank, de helling
zijn heuvel, de bijna berg

al: daar men zou thuishoren.

In het eigenste vreemdgaande.
De dode plek te achterhalen.
O zo traag zich terugkaatsend.

Verdwenen kogelvangers

Nog toen wij al getrouwd waren lag Bergen op Zoom aan open water, waren we er gewend aan eb en vloed. Ondertussen is er land opgespoten, en is de Bergse Plaat een (onder meer door mijn broer) met graagte bewoonde wijk. Aan die getijden moest ik denken toen ik deze foto’s tegenkwam van de kogelvangers die er toentertijd nog de grens tussen land en water markeerden.