Hillegolf

De recente hittegolf deed me denken aan een bladzijde uit ons familiefotoalbum. Ook in 1957 was er een hittegolf, maar omdat ons pa vergat streepjes door die derde en vierde letter te zetten was er destijds sprake van een hillegolf. Overigens: mocht ooit iemand mij willen verwijten dat ik niet woke zou zijn, dan kan ik antwoorden met de foto rechtsboven op dit albumblad….

De voornamen volstaan

Sommige wielrenners zijn dusdanig sympathiek en populair dat iedere liefhebber weet wie bedoeld wordt bij alleen de vóórnamen Mathieu en Wout. Het is een teken van affectie. De namen George, John en Paul op zich zeggen eigenlijk weinig. Pas met Ringo erbij weet je dat The Beatles bedoeld worden. In die zin is Ringo mooi, want alleen zijn vóórnaam volstaat. Iedereen (iedereen van mijn generatie toch) weet om wie het dan gaat. Er zijn niet zo veel mensen die aan hun voornaam genoeg hebben. Jezus ja. En Cliff. Maar bijvoorbeeld ook Napoleon. We hebben het nooit over Julius, of Adolf. Dan hebben we het weer over Caesar en Hitler. Typisch. Want Napoleon heette natuurlijk wel Bonaparte. Waar ligt zoiets nou aan?

Cinema Trivia: Hollywood nog niet oppermachtig

Dit affiche voor een deel van het Antwerpse filmaanbod uit 1961 bestuderend valt het me op dat de klauwen van Hollywood destijds nog niet zo’n greep hadden als heden: van deze tien films zijn er weliswaar vier Amerikaans, maar er zit ook een Franse productie bij en er waren twee Britse films geprogrammeerd. Het meest verbazend echter vind ik dat er amper zestien jaar na de oorlog al drié films uit Duitsland, toentertijd door velen toch nog gezien als ‘het land van de vijand’, werden vertoond. Overigens is in Gorgo, ik bekeek die film nog niet zo lang geleden, die Gorgo een lachwekkend slecht monster. Dit geheel terzijde, natuurlijk.

https://www.youtube.com/watch?v=IcShzxpHUig

Druk op z'n renzhong

Het renzhong (ook bekend als GV26 of Shuigou) is een belangrijk acupunctuurpunt uit de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCG). Het bevindt zich in het midden van het filtrum, dat ik ook op moest zoeken. Het viel me op dat in China (in elk geval in Chinese films) kinderen vertrouwd zijn met de naam renzhong. Eerlijk gezegd zou ík tot na het zien van deze scène niet hebben kunnen antwoorden op de vraag hoe dat gootje tussen neus en bovenlip dat we allemaal wel kénnen eigenlijk héét. Bestaat er eigenlijk een normaal Nederlands woord voor?

Eiserner Vorhang

In het jongste nummer van het immer sympathieke driemaandelijks cultureel tijdschift Portulaan (jaargang 42 nummer 167) steek ik uit Jan Bauwens’ artikel Massa, waanzin, religie en ‘wetenschap’ op waar de term IJzeren Gordijn zijn oorspong heeft. Ik dacht altijd dat die, als Iron Curtain, van Winston Churchill afkomstig was maar de Belgische koningin Elisabeth (die van de muziekwedstrijd ja) gebruikte reeds in 1915 de term eiserner Vorhang voor de situatie die in 1915 tussen haarzelf en haar Duitse familie bestond. In 1924 dan verklaarde de Britse ambassadeur in Berlijn dat het toen bezette Rijnland ‘een ijzeren gordijn’ moest zijn om Frankrijk tegen toekomstige Duitse agressie te beschermen. De term IJzeren Gordijn voor de scheiding tussen de Duitse en de Sovjetinvloedssfeer werd voor het eerst gebruikt in een artikel van het Duitse dagblad Das Reich, op 18 februari 1945, waarna Joseph Goebbels volgens datzelfde dagblad in een redevoering op 25 februari ook over ‘een ijzeren gordijn’ sprak. Maar de naam is óuder, en komt uit de negentiende eeuw waarin een IJzeren Gordijn (of eiserner Vorhang) in Duitse theaters een verplichte veiligheidsmaatregel was die moest voorkomen dat een eventuele brand op het podium zich direct tot de zaal zou uitbreiden. In geval van brand op het podium werd een metalen scheidingswand tussen podium en zaal neergelaten die door brandweerlieden met water werd gekoeld.

https://www.bloggen.be/ludonoens/

Van alle tijden

Natuurlijk zijn ze fors in aantal en omvang toegenomen sinds de automobiel zijn intrede in het straatbeeld heeft gedaan, maar files – zo moge wel blijken uit deze in 1923 in Moskou gemaakte opname – zijn van alle tijden….

De eerste in België

Iedere Nederlandstalige die in de kerk van de reeds in 1302 ingewijde Antwerpse Sint-Jorisparochie rondkuiert kan de teksten onder de door Godfried Guffens en Jan Swerts geschilderde kruiswegstatie probleemloos lezen. “Nou en?” zult u denken? Wel, toen die in 1871 ingezegend moest worden was het in het toen officieel nog francofone België bepaald geen evidentie die Bijbelse teksten in de moedertaal van de gelovigen aan te brengen. De hogere machten verwachtten die in het Frans, of het Latijn. Het was dus destijds de facto een dappere politieke stellingname de keuze voor het Nederlands tóch door te drukken. De Sint-Joriskerk aan het Mechelseplein was de éérste kerk in gans België waarin zo het Nederlands werd aangewend.

Momentopname

De cultuurdragers die zich momenteel in mijn onmiddellijke nabijheid bevinden zijn, behalve de krant, Hazenslaap van Margreet Schouwenaar, The Quiet Girl (prachtfilm!) van Colm Bairéad, The Best Years Of Our Lives van Steve Harley + Cockney Rebel en Intriges van Albert Hagenaars.

Sangre azul

Toen de Moren, die het daar eeuwenlang voor het zeggen hadden, in Spanje voor het eerst in contact kwamen met Noord-Europese edelen viel het hen op hoe het bloed in hun aderen vanwege de blanke huid wel blauw leek. Ze dachten dat alle blanke edelen sangre azul hadden, blauw bloed. Tot zover dit Gemengd Bericht.

Kleurrijke pers

In België verschijnen niet alleen dagbladen en opinietijdschriften in het Nederlands en in het Frans (en ook in het Duits, want de Grenz-Echo is een dagblad) maar ook de populaire pers is er in twee landstalen hetgeen altijd voor een bijzonder kleurrijke aanblik zorgt….

Niets te klagen

Overigens heb ik absoluut niets te klagen gehad wat betreft aandacht voor Bedekte termen. Er verschenen fijne besprekingen in literaire magazines allerhande, van Alkmaar over Tilburg tot Maastricht, en van Wingene over Brugge tot Groningen:

https://cameraprimaantwerpen.blogspot.com/

Zicht op zee

Een aardig deel van mijn meest recente bundel Bedekte termen schreef ik aan de kust, in Sint-Idesbald. Wat een fijne werktafel was dat daar toch, met panoramisch zicht op zee. De bundel in kwestie (even tijd voor propaganda!) is nog immer leverbaar:

https://www.amazon.nl/dp/B0C8QW1G9N

Wie we daar hebben....

Of ik bij de nadering van een zeven-, achttal van die forse reptielen (Ik durf niet met zekerheid te zeggen of het hier alligators dan wel kaaimannen betreft) ook zo ontspannen aan tafel zou kunnen blijven zitten waag ik eigenlijk te betwijfelen.

Regiefoutje

Op het eerste plaatje van de tweede bladzijde van De Ronde van Gallia zit Asterix op zijn gemakske piepers te jassen. Dat lijkt me een historische fout van de auteurs, vermits de avonturen van Asterix en Obelix zich afspelen voor het begin van onze jaartelling en de aardappel pas dankzij Spaanse ontdekkingsreizigers vanuit Zuid-Amerika ten onzent arriveerde.

Terras in de maak?

Het Antwerpse Stadspark, van 1867, wordt momenteel opgeknapt. We komen er nu iets minder vermits sommige ingangen in verband met de renovatie zijn afgesloten. Nu ik er weer eens door kuierde zag ik dat er aan de middenvijver een houten constructie in de maak is. Moet eens nazoeken wat dat wordt. Het ziet er naar uit alsof we er straks een fraai terras met zicht op het water zullen hebben….

Eigenlijk niets bijzonders

Hetgeen me, al zolang ik hier woon, verbaast is welk een indruk de Wereldtentoonstelling 1958 in Brussel heeft nagelaten op De Belgen. Vermoedelijk omdat het de laatste ten lande was, en wellicht zit het Atomium er voor iets tussen. Feit is, ik keek het even na, dat het de facto eigenlijk niets bijzonders behelsde want het was namelijk al de twáálfde maal dat er een Wereldtentoonstelling in België werd gehouden: in 1885, 1894 en 1930 in Antwerpen, in 1888, 1897, 1910, 1935 en dus 1958 in Brussel, in 1905, 1930 en 1939 in Luik en in 1913 in Gent.

Vijf aanvallers

Hoe zou het Wereldkampioenschap voetbal verlopen als de oefenmeesters hun ploegen weer zouden laten aantreden in de vroeger gebruikelijke opstelling? Dus met 1 doelman, 2 verdedigers, 3 lopers en 5 aanvallers? Volgens mij zou dat spektakel geven!

Nil novi sub sole

We moeten heus niet denken dat gemotoriseerde steps iets van deze tijd zijn. Dik een eeuw geleden al, toen je ook nog onbekommerd mocht roken, moest je uit je doppen kijken om niet aangereden te worden door zo’n tweewielig snelheidsmonstertje. Er plopt plots een ouwe oorwurm op: Op de step op de step. Ik ben zo blij dat ik hem heb….

Keurig in het pak

Braaf poserend voor een etalage, vermoedelijk die van de kleermaker die hen zo keurig in het pak stak, kijken hier in 1962 Rory Storm & The Hurricanes vol vertrouwen de toekomst tegemoet. Die van Rory, de man in het groen, zal maar kort duren want hij werd slechts 34. Het meest succesvol zal die van zijn drummer blijken. Ja, dat is Ringo daar links met zijn vetkuif….

Geurkaarsen en schroevendraaiers

Las in Het Laatste Nieuws: ‘Wie Action zegt, denkt aan snuisteren tussen de rekken en buitengaan met spullen die je eigenlijk niet van plan was te kopen. [….] Je stapt er binnen voor een pak toiletpapier om vervolgens met drie geurkaarsen, een set schroevendraaiers en een hondenmand buiten te komen.’ Moest bij het lezen hiervan denken aan een scène uit het Kuifje-avontuur De sigaren van de farao….

Die heb je hier niet

Regelmatig kijk ik waar fervent treinreiziger Bart Kromwijk nu weer uithangt. Deze keer trof ik hem onderweg van Tokyo naar Sendai, in de Shinkansen. Daarin vind je standaard informatieborden waarop je kunt zien wat je moet doen ingeval van een tsunami. Op ons continent rijden ook mooie snelle treinen maar informatieborden die duidelijk maken waaraan je je dient te houden in het geval van een reuzenvloedgolf? Nee, die heb je hier niet….

https://www.youtube.com/watch?v=OmYHqvsEalw

Momentopname

De cultuurdragers die zich hic et nunc in mijn onmiddellijke nabijheid bevinden zijn Blowup van Michelangelo Antonioni, Orazio Vecchi’s Requiem – Ruben’s Funeral and the Antwerp Baroque door Graindelavoix onder leiding van Björn Schmelzer, Modulaties van Pol Le Roy en Ontzettingen van Piet Gerbrandy.

"Wat doe ik hier eigenlijk?"

Moet, zoals immer, grijnzen bij het lezen van Bob den Uyl. Toen hij het station van Hannover uitkwam werd hij weer eens overvallen door de gedachte die hem bij het voortschrijden der jaren steeds vaker besprong als onbekende steden en landstreken betreden werden: “Wat doe ik hier eigenlijk? Niet dat deze gedachte me verontrust; ze gaat snel weer weg, terwijl de vraag zelf als retorisch beschouwd kan worden. In ieder geval weerhoudt ze me niet van reizen, voornamelijk omdat de vraag het vaakst bij me opkomt als ik in mijn woonplaats ben.” Dat vind ik nou heerlijk hilarisch.

Cinema Trivia: Geen overlegcultuur

Nadat ze de achtervolging op een postkoets met veel dollars aan boord hebben opgegeven vraagt boef Jack Elam aan bendeleider Charles Bronson: “Eh boss, I was just wondering if this was a wise decision.” Bronson kijkt hem alleen maar aan, en knalt hem vervolgens overhoop. Waarna hij de rest van zijn jongens aankijkt en vraagt “Anyone else just wondering?” “No boss” klinkt het unisono. Typisch staaltje van ontbreken van een overlegcultuur. Sinds lang Four For Texas weer eens gezien. Niets bijzonders. Sterrenvehikel: Frank Sinatra. Dean Martin. Ursula Andress. Anita Ekberg. En Bronson en Elam dus. En vooral: weer een film waarnaar Sergio Leone knipoogde. Hij kende het genre western op zijn duimpje. Charles Bronson speelde éérder mondharmonica dan in Once Upon A Time In The West. In Vera Cruz namelijk, puike film uit 1953. En Charles Bronson schoot Jack Elam éérder dood dan in Once Upon A Time In The West. In deze Four For Texas dus, uit 1963. In Four For Texas overigens ook een cameo van The Three Stooges (om wie ik als jongetje hartelijk kon schaterlachen). Het is geen grootse cinema en zeker geen subtiele humor, maar ook nu nog zit ik te grinniken om deze drie mafkezen:

https://www.youtube.com/watch?v=lk1o8fdmres

Modieus op stap

Dat Antwerpen een belangrijke modestad is weten we natuurlijk al lang, maar zelfs hier kijken we regelmatig op van wat er zoal aan vestimentaire eigenaardigheden in het straatbeeld opduikt. De broek lijkt geïnspireerd door de marsupilami en het rugzakje door Nijntje. Ik zie er mezelf niet zo snel in rondkuieren, maar het is alleszins een kleurrijk ensemble.

Bijna aaibaar (95)

 

Lutins Bulletins

Het is een prima idee van Luc Pay om de essays en interviews die hij in de loop der jaren schreef voor allerhande tijdschriften online inzichtelijk te maken op zijn blog Lutins Bulletins. Ik mocht samen met onder meer Luc jarenlang meewerken aan de Mededelingen van het Centrum voor Documentatie & Reëvaluatie van onze betreurde vriend Henri-Floris Jespers. In zijn meest actuele post aandacht voor Maris Bayar, maar er staat op zijn blog nog veel meer boeiends voor literair geïnteresseerden:  

https://lutinsbulletins.blogspot.com/2026/05/een-sibylle-en-haar-apocriefe-boeken.html

https://lutinsbulletins.blogspot.com/

Eveneens correct

De Wapenspreuk van België luidt Eendracht maakt macht. Maar vermits dit land drie officiële talen herbergt luidt ze ook nog L’Union fait la force en Einigkeit macht stark. Voor die Duitstalige versie is volgens mij gekozen om te voorkomen dat kwaadwillenden zouden denken dat er gestotterd werd want Eintracht macht Macht, met twee keer macht achtereen dus, is evenééns correct.

Uit de kast (CLXVIII): Hans Faverey

Eens in de maand ga ik voor deze rubriek met de ogen dicht voor mijn poëziekast staan om daar een willekeurige bundel uit te nemen. Deze keer is dat Verzamelde gedichten van Hans Faverey (De Bezige Bij, Amsterdam, 2000), waaruit ik bladzijde 257 opensloeg met daarop:

Op de flank, de helling
zijn heuvel, de bijna berg

al: daar men zou thuishoren.

In het eigenste vreemdgaande.
De dode plek te achterhalen.
O zo traag zich terugkaatsend.

Verdwenen kogelvangers

Nog toen wij al getrouwd waren lag Bergen op Zoom aan open water, waren we er gewend aan eb en vloed. Ondertussen is er land opgespoten, en is de Bergse Plaat een (onder meer door mijn broer) met graagte bewoonde wijk. Aan die getijden moest ik denken toen ik deze foto’s tegenkwam van de kogelvangers die er toentertijd nog de grens tussen land en water markeerden.

Leuke woorden

Blokkeel, cachi, duist, euzie, frituurvetcrimineel, gergel, heinhaak, knors, lambel, molbord, neutel, onk, patoot, sneesje, trunt, wijer.

Balkonbloei

Zo blijft de clematis op ons Bourlastraatbalkon eerst en vooral groen, en zo knallen de bloemen eruit! De zomerse temperaturen lokken ze naar buiten natuurlijk…. 

Drie steekproefjes

Nadenkend over de broers van Napoleon vroeg ik me af of andere beroemdheden uit de geschiedenisboeken enig kind waren of broers en/of zussen hadden. Zomaar drie steekproefjes: Julius Caesar had twee zussen (Julia maior en Julia minor) en Dzjengis Khan had drie volle broers (Qasar, Hachian en Temüge) en een zus (Temülün). Adolf Hitler had drie volle broers, die niet oud werden: Gustav (1885–1887), Otto (1887–1887) en Edmund (1894–1900). Hij had tevens twee zussen: Ida (1886-1888) en Paula (1896–1960). Tot zover dit Gemengd Bericht.

De enige gefotografeerde broer

Jérôme Bonaparte (1784-1860), de jongste broer van Napoleon Bonaparte, was de enige van de gebroeders Napoleon die ooit werd gefotografeerd. Hij was 66 toen deze opname werd gemaakt.

Doorpakken of niet doorpakken?

Geert Hoste vraagt zich, in zijn column in Dag Allemaal van deze week, af of federaal minister van volksgezondheid Frank Vandenbroucke doorpakt of niet: “Hij gaat homeopathie en acupunctuur aanpakken omdat het niet werkt en onzin is. Daar heb ik zelf geen kijk op, maar als hij alles wat niet werkt en onzin is gaat afschaffen, dan kan het hele land binnenkort op de schop.”

Hardnekkige Odeon

Goed, je moet een beetje je best doen om het te willen zien maar op de luifel aan de Frankrijklei waar vroeger de bioscoop Odeon (die in het vorige Gemengd Bericht te zien was) de deuren openhield, zijn nog steeds de contouren van die naam waar te nemen.

Provinciestad naar de film

Bladerend in de editie 1953 van de Winkler Prins voor de Vrouw treft me onder het lemma Antwerpen dat de stad toentertijd niet minder dan 75 bioscopen had met, houd u vast, in totaal 60.235 zitplaatsen. Dat is het aantal inwoners van een forse provinciestad! De opkomst van televisie en internet heeft het bioscoopbezoek geen goed gedaan natuurlijk. Vandaag de dag zijn in Antwerpen in kleine cinema’s als Cartoons en Klappei en grote als UGC (17 zalen) en Kinepolis (24 zalen, 7368 stoelen) nog heel wat rolprenten te bekijken maar van 60.235 zitplaatsen kunnen filmliefhebbers alleen nog maar dromen….

Twee jaar....

Goh, vandaag al twee jaar geleden dat mijn goede vriend Ron Scherpenisse zo onverwacht overleed. Het gebeurt nog regelmatig dat ik hem even iets wil appen of mailen, en soms duurt het nog even vooraleer ik me realiseer dat dat geen zin meer heeft. Ik denk nog best vaak aan hem. Gelukkig heeft hij online veel mooie dingen nagelaten….

https://ronscherpenisse.blogspot.com/

Stapvoets in het Duits

In het Duits is stapvoets rijden fahren in Schrittgeschwindigkeit. Wat een geweldig woord is me dát toch weer zeg: Schrittgeschwindigkeit. Wunderschön!

De vergankelijkheid van de roem

Bladerend in De Bron – Bloemlezing uit de Nederlandse literatuur (derde deel), in 1963 uitgegeven door De Nederlandsche Boekhandel hier ter stede (samengesteld door Lic. L. Van Beeck, † Lic. J. Van Cleemput en Lic. J. Van Tichelen, leraars aan het Koninklijk Atheneum te Antwerpen) valt me weer de vergankelijkheid van de roem op. Van de gebloemleesden zijn er heel wat van wie ik, in deze materie toch niet geheel vreemd, nog nóóit gehoord heb. Of kent u nog Frans Ramon Boschvogel (foto boven), Herman Robbers, Jook Steenhoff, Albertus Bernard Wigman, Eddy Franquinet, Paula Sterkens-Cieters, Reinier van Genderen Stort (foto onder), Joan Kat, Cornelis Bauer en/of Marcel Matthijs?